Παραθέτουμε συνέντευξη του Αντώνη Αντανασιώτη, υποψήφιου Προέδρου στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας, σε ζητήματα – ερωτήσεις που ξεχώρισε η ιστοσελίδα NB Daily της Νομικής Βιβλιοθήκης, βάσει δημοσκόπησης που διενήργησε για τα προβλήματα που απασχολούν τους δικηγόρους.
Πώς κρίνετε τη στάση του Δικηγορικού Συλλόγου απέναντι στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες που αφορούν το επάγγελμα;
Είναι δεδομένο: Η όποια, νέα Διοίκηση του Συλλόγου θα λειτουργήσει «θεσμικά», σε συνεργασία με την εκάστοτε κυβέρνηση που μας επιτίθεται. Δεν αρκεί μια αλλαγή ηγεσίας για να αλλάξει η κατάσταση υπέρ της πλειοψηφίας των δικηγόρων, που παλεύουμε για να ζήσουμε. Δυναμικά, τα συμφέροντα μας μπορούμε να υπερασπιστούμε οι ίδιοι, με τη δική μας οργάνωση και αγώνα. Σε αυτό δίνει και θα δώσει όλες της τις δυνάμεις η Αγωνιστική Συσπείρωση Δικηγόρων. Δεν έχουμε ούτε καλλιεργούμε αυταπάτες για τον ρόλο του Συλλόγου. Στηρίζει την πολιτική ΕΕ και κυβερνήσεων, τους σχεδιασμούς υπέρ των μεγάλων δικηγορικών εταιριών και μεγαλογραφείων, με τους οποίους μας «συστεγάζει», αλλά έχουμε τελείως διαφορετικές ανάγκες.
Ποιο θεωρείτε ότι είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό που πρέπει να έχει ο νέος Πρόεδρος του Συλλόγου;
Εμείς δεν εστιάζουμε σε μεμονωμένα πρόσωπα. Αντιμαχόμαστε τη λογική πως υπάρχουν «σωτήρες» που θα αλλάξουν ριζικά τα πράγματα για τους πολλούς. Μόνο με συλλογικό αγώνα, με τους συναδέλφους πρωταγωνιστές και όχι «θεατές», μπορούμε, όχι βέβαια να «διαπραγματευτούμε» πόσα θα χάσουμε, αλλά να διεκδικήσουμε την κάλυψη των αναγκών μας. Όλοι μαζί, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι μισθωτοί, βέβαια οι νέοι και νέες συνάδελφοι, να «ξεχωρίσουμε», να προσφέρουμε στη μάχη που έχει πραγματικό «όραμα», προοπτική για τον καθένα και όλους μας. Το αγωνιστικό αυτό κύρος χαρακτηρίζει όλους και όλες, τους υποψηφίους και υποψήφιες μας. Οι συνάδελφοι το γνωρίζουν και το αναγνωρίζουν, από όλα τα χρόνια δράσης μας στην πρώτη γραμμή.
Ποιο μέτρο θεωρείτε πιο κρίσιμο για τη στήριξη των δικηγόρων;
Η πλειοψηφία στενάζουμε από αυτά, αλλά και πολλά ακόμη προβλήματα. Είναι ολομέτωπη η επίθεση κυβερνήσεων – ΕΕ. Για να «ανασάνουμε» δεν αρκούν «ενέσεις» μικροενισχύσεων. Εμείς έχουμε ολοκληρωμένο πλαίσιο, για την ασφάλιση, το φορολογικό, την ακρίβεια, όλα όσα μας «καίνε». Βαδίζουμε ήδη στο δρόμο που είναι αποτελεσματικός, φέρνει κατακτήσεις: Πρωτοστατούμε στο δυνάμωμα του Σωματείου Μισθωτών Δικηγόρων, για τα εργασιακά δικαιώματα μισθωτών και ασκούμενων. Πρωτοστατούμε στην πρωτοβουλία για ίδρυση Συλλόγου Αυτοαπασχολούμενων Δικηγόρων, που θα εκφράσει τις πραγματικές διεκδικήσεις των αυτοαπασχολουμένων. Σε κοινή πάλη με τους άλλους εργαζόμενους στη δικαιοσύνη, τους άλλους επιστήμονες, όλο τον λαό μας κόντρα στην κυρίαρχη πολιτική.
Πώς κρίνετε την ίδρυση νέων ιδιωτικών νομικών σχολών στην Ελλάδα;
Η λειτουργία ιδιωτικών νομικών σχολών είναι απαράδεκτη: Μαζί με τους σχεδιασμούς για την άσκηση, στο όνομα και του «υπερπληθυσμού» δικηγόρων που αναμασούν οι άλλες δυνάμεις, προωθείται η διαμόρφωση αποφοίτων και δικηγόρων “πολλών ταχυτήτων” και “δεξιοτήτων”. Πρόκειται για κατευθύνσεις της ΕΕ ακριβώς για την προσαρμογή στις ανάγκες της αγοράς. Αυτές ωφελούν μόνο τις μεγάλες εταιρείες, για εκμετάλλευση ακόμη πιο φτηνού και ευέλικτου επιστημονικού προσωπικού, συγκέντρωση της δικηγορικής ύλης. Αντίθετα, επιδεινώνουν τη θέση των αυτοαπασχολούμενων και μισθωτών, με επίθεση στα επαγγελματικά δικαιώματα μας, στους όρους εργασίας μας. Με ισχυρή Αγωνιστική Συσπείρωση Δικηγόρων αυτό, το νέο γύρο επίθεσης θα τον αντιπαλέψουμε. Πρέπει να μείνει κυριολεκτικά «στα χαρτιά».
Πώς βλέπετε την ενσωμάτωση ψηφιακών εργαλείων στη δικηγορία;
Τα ψηφιακά μέσα ήδη επιδρούν στη δουλειά μας, και στις προσωπικές σχέσεις, ευρύτερα, όπως ανάμεσα στους εργαζόμενους συναδέλφους σε εταιρείες, ακόμη κι αν δουλεύουν δίπλα-δίπλα. Η «ψηφιακή» διευκόλυνση σήμερα δεν μεταφράζεται σε λιγότερες ώρες δουλειάς, καλύτερες συνθήκες. Στα χέρια των μεγάλων εταιρειών τα ψηφιακά εργαλεία γίνονται μέσα εντατικοποίησης της εργασίας των μισθωτών, συγκέντρωσης της δικηγορικής ύλης. Οι αυτοαπασχολούμενοι, χωρίς αντίστοιχη υποδομή, με εξαντλητική εργασία πασχίζουν να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό. Παράλληλα αντιμετωπίζουμε μια «ψηφιακή γραφειοκρατία», φαλκιδεύονται λαϊκά δικαιώματα. Εμείς έχουμε πλαίσιο μάχης, με το βλέμμα στις ριζικές αλλαγές που απαιτούνται, για έναν «ψηφιακό μετασχηματισμό» που θα ευνοεί τους πολλούς, όχι «οδοστρωτήρα» των δικαιωμάτων μας και θεμελιωδών ελευθεριών.
Πώς πιστεύετε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα επηρεάσει τη δικηγορία τα επόμενα χρόνια;
Οι συνέπειες της ΤΝ δεν είναι ενιαίες. Οι μεγάλες εταιρείες διαθέτουν πανάκριβα συστήματα, που αξιοποιούν για τη συγκέντρωση δικηγορικής ύλης και κερδών. Από την άλλη, εντατικοποιείται και με αυτά η δουλειά των μισθωτών, οι αυτοαπασχολούμενοι παλεύουμε να αντεπεξέλθουμε στον ανταγωνισμό, στις νέες προκλήσεις, από άνιση θέση. Ο Σύλλογος δεν μπορεί να «διαχειριστεί» την κατάσταση υπέρ της πλειοψηφίας. Συλλογικά χρειάζεται να παλέψουμε, ενάντια και στην «άρον-άρον» εισαγωγή της ΤΝ στη δικαιοσύνη σε βάρος των όρων δουλειάς μας και θεμελιωδών δικαιωμάτων, αρχών. Με το βλέμμα στο πραγματικά προοδευτικό, την αξιοποίηση της ΤΝ για τις ανάγκες των εργαζομένων, όχι τα κέρδη λίγων, μεγάλων εταιρειών.
Ποιος θεωρείτε ότι πρέπει να έχει την ευθύνη για τις εξετάσεις ασκήσεως επαγγέλματος;
Μόνο εμείς θεωρούμε διαχρονικά απαράδεκτο και αναχρονιστικό το καθεστώς της άσκησης, παλεύουμε να καταργηθεί και να αντικατασταθεί από ένα αναβαθμισμένο πρόγραμμα σπουδών στις νομικές σχολές, που θα συνδέει τη θεωρητική γνώση με την πρακτική εφαρμογή της. Ώστε το πτυχίο να αποτελεί τη μόνη προϋπόθεση για άσκηση του επαγγέλματος. Άμεσα, απαιτείται να κατοχυρωθούν τα εργασιακά δικαιώματα των ασκούμενων. Αυτά διεκδικεί το Σωματείο Μισθωτών Δικηγόρων. Η διεξαγωγή των εξετάσεων είτε με ευθύνη του Υπουργείου είτε με ευθύνη των Συλλόγων δεν αλλάζει το πρόβλημα. Όλοι τους υλοποιούν τις κατευθύνσεις της ΕΕ και τα “ευρωπαϊκά πρότυπα” για αυστηροποίηση των προϋποθέσεων πρόσβασης στο επάγγελμα.
Ποιο είναι το σημαντικότερο ζητούμενο για τις εξετάσεις ασκήσεως επαγγέλματος;
Σε συνέχεια της θέσης μας για κατάργηση της άσκησης, αποφασιστικά πρέπει και θα αντιπαλέψουμε κάθε σχεδιασμό, για αυστηροποίηση των εξετάσεων μαζί με όρθωση εμποδίων στις προαγωγές κλπ, στα οποία συνηγορούν οι ηγεσίες και διάφορες δυνάμεις στους Συλλόγους, βέβαια οι ΣΕΒ και ΣΔΕΕ. Έχουν ευθύνη όλοι όσοι δεν υλοποιούν-απαιτούν αναβάθμιση του προγράμματος σπουδών στις Νομικές, που θα συνδέει τη θεωρητική γνώση με την πρακτική εφαρμογή της. Θέλουν να συνεχίσει το απαράδεκτο καθεστώς, που εξασφαλίζει φτηνό προσωπικό στις μεγάλες εταιρείες και «μπαλώνει» κενά του κρατικού μηχανισμού. Οι ασκούμενοι δεν έχουν ανάγκη τέτοιας «σύνδεσης» με την πραγματικότητα, ενώ εδώ και τώρα απαιτείται κατοχύρωση των εργασιακών δικαιωμάτων τους.
Θεωρείτε αναγκαία την επικαιροποίηση του Κώδικα Δικηγόρων και Κώδικα Δεοντολογίας;
Ο Κώδικας Δικηγόρων εμπεδώνει τη “φανταστική” εικόνα που προβάλλουν οι Δικηγορικοί Σύλλογοι, αντιμετωπίζοντας όλους τους δικηγόρους ως ένα «ενιαίο σώμα», ως «εξίσου ανεξάρτητους συλλειτουργούς» της δικαιοσύνης. Κρύβει την πραγματική διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στους μεγαλοδικηγόρους – ιδιοκτήτες των μεγάλων εταιρειών και τους μισθωτούς, ασκούμενους και αυτοαπασχολούμενους που δίνουν καθημερινά μάχη. Γι’ αυτό και ο Κώδικας δεν μπορεί να ρυθμίσει τις συνθήκες άσκησης του επαγγέλματος υπέρ της μεγάλης πλειοψηφίας. Αν μη τι άλλο, εδώ και τώρα θα έπρεπε σε αυτόν να κατοχυρωθεί η μισθωτή δικηγορία, να καταργηθούν αντιδραστικές διατάξεις, όπως η απαράδεκτη «συνεργασία» που υποκρύπτει μισθωτή εργασία και με τη μορφή της «έμμισθης εντολής».
Ποιο θεωρείτε το πιο σημαντικό ζήτημα για το οποίο πρέπει να δεσμευτεί ο νέος Πρόεδρος;
Ήδη πρωτοστατούμε στον αγώνα, γιατί κάθε μικρό και μεγάλο πρόβλημα, οι σύγχρονες ανάγκες της πλειοψηφίας των δικηγόρων είναι για εμάς προτεραιότητα. Επειδή είμαστε η μόνη δύναμη που δεν δεσμεύεται από μεγάλα, οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα, μπορούμε και δεσμευόμαστε απέναντι σε κάθε συναδέλφισσα και συνάδελφο, μισθωτό και αυτοαπασχολούμενο: Θα δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις μέσα και έξω από τον Σύλλογο για τους όρους δουλειάς και ζωής που μας αξίζουν. Καλούμε κάθε συνάδελφο να δυναμώσει αποφασιστικά την Αγωνιστική Συσπείρωση Δικηγόρων, για να είναι την επόμενη μέρα πολύ πιο δυνατή η φωνή των πολλών, να εμποδίσουμε όσα σχεδιάζουν για μας χωρίς εμάς, να ανοίξουμε μαζί τον δρόμο για την πραγματική ανατροπή.